Szkoła nigdy nie będzie miejscem całkowicie cichym. I nie powinna nim być. Uczniowie rozmawiają, pracują w grupach, przemieszczają się między salami, korzystają ze stołówki, ćwiczą na WF-ie. Pytanie nie brzmi więc: czy w szkole może być głośno?, ale: “jaki poziom hałasu w szkole jest dopuszczalny i kiedy trzeba zacząć działać?
Spis treści:
- Hałas w szkole - ile decybeli jest dopuszczalne?
- Dlaczego hałas w szkole jest problemem?
- Gdzie w szkole jest najgłośniej?
- Jak zmniejszyć hałas w szkole?
- Kabiny akustyczne w szkole
- Podsumowanie
Hałas w szkole - ile decybeli jest dopuszczalne?
W salach lekcyjnych warunki akustyczne powinny umożliwiać zrozumienie mowy nauczyciela bez konieczności podnoszenia przez niego głosu. W praktyce często przyjmuje się, że równoważny poziom dźwięku A w salach lekcyjnych nie powinien przekraczać ok. 40 dB. Taki poziom odnosi się do warunków sprzyjających nauce i komunikacji, a nie do hałasu generowanego chwilowo przez aktywność uczniów.
Pomiary pokazują, że rzeczywisty poziom hałasu w szkołach często przekracza wartości komfortowe. Poziomy hałasu w klasach podczas zajęć lekcyjnych mieszczą się zwykle w granicach 53–77 dB, zależnie od rodzaju zajęć, liczby uczniów i sposobu prowadzenia lekcji. W salach gimnastycznych i na korytarzach podczas przerw poziom hałasu często przekracza 80–90 dB.
Dla sal lekcyjnych o kubaturze do 250 m³ norma PN-B-02151-4:2015-06 wskazuje maksymalny czas pogłosu na poziomie 0,6 s. W salach do nauczania początkowego lub języków obcych zaleca się jeszcze krótszy czas pogłosu, bo tam zrozumiałość mowy ma szczególne znaczenie.
Dlaczego hałas w szkole jest problemem?
Hałas w szkole wpływa na uczniów i nauczycieli jednocześnie. Dla ucznia oznacza on większy wysiłek poznawczy. Dziecko musi nie tylko słuchać treści lekcji, ale też odfiltrowywać rozmowy, szuranie krzeseł, dźwięki z korytarza i pogłos w sali. To obciąża uwagę. Uczeń szybciej się męczy, gorzej zapamiętuje informacje i łatwiej się rozprasza.
Szczególnie narażone są dzieci młodsze, z trudnościami w koncentracji, w spektrum autyzmu, z nadwrażliwością sensoryczną oraz z niedosłuchem. Dla nich głośna szkoła nie jest tylko nieprzyjemna. Może realnie utrudniać uczestnictwo w lekcji.
Gdzie w szkole jest najgłośniej?
Największy hałas zwykle występuje nie w samej klasie, ale w przestrzeniach wspólnych. To przede wszystkim:
- korytarze podczas przerw,
- stołówki,
- szatnie,
- świetlice,
- sale gimnastyczne,
- hole wejściowe,
- otwarte przestrzenie rekreacyjne.
W tych miejscach nakładają się na siebie rozmowy, ruch, odbicia dźwięku od twardych powierzchni i brak wyraźnego podziału funkcji. Jeśli korytarz jest jednocześnie miejscem komunikacji, odpoczynku i oczekiwania na lekcję, trudno oczekiwać, że będzie cichy.
Dlatego ograniczanie hałasu w szkole nie polega wyłącznie na proszeniu uczniów, żeby mówili ciszej. Potrzebne są rozwiązania organizacyjne i przestrzenne.
Jak zmniejszyć hałas w szkole?
W salach lekcyjnych znaczenie mają materiały pochłaniające dźwięk. Mogą to być sufity akustyczne, panele ścienne, wykładziny, filce pod krzesła, zasłony lub inne elementy, które ograniczają odbicia. Celem nie jest wytłumienie klasy do zera, ale skrócenie pogłosu i poprawa zrozumiałości mowy.
Na korytarzach ważne jest wyznaczenie funkcji. Jeśli uczniowie mają miejsce do rozmowy, miejsce do ruchu i miejsce do odpoczynku, łatwiej jest zarządzać hałasem. Pomagają także strefy ciszy, ale tylko wtedy, gdy są one realnie oddzielone od głównego ciągu komunikacyjnego.
W świetlicach i bibliotekach warto zadbać o mniejsze strefy pracy. Jedna duża sala, w której dzieci jednocześnie odrabiają lekcje, grają i rozmawiają, szybko staje się trudna do opanowania.
Kabiny akustyczne w szkole
Kabiny akustyczne nie zastąpią kompleksowej adaptacji akustycznej całego budynku. Nie obniżą hałasu na wszystkich korytarzach i nie rozwiążą problemu źle zaprojektowanej sali gimnastycznej. Mogą jednak pełnić bardzo konkretną funkcję: tworzyć ciche, wydzielone miejsce tam, gdzie szkoła nie ma osobnego pomieszczenia.
W szkole kabina akustyczna może sprawdzić się jako:
- miejsce do rozmowy pedagoga lub psychologa z uczniem,
- przestrzeń do indywidualnej pracy z dzieckiem,
- ciche miejsce dla ucznia przebodźcowanego hałasem,
- stanowisko do rozmów telefonicznych dla nauczycieli i administracji,
- miejsce do konsultacji z rodzicem,
- mała strefa wyciszenia w bibliotece, świetlicy lub pokoju nauczycielskim.
To szczególnie ważne w szkołach, w których wiele rozmów wymagających skupienia odbywa się na korytarzu, w pokoju nauczycielskim albo w sali, do której zaraz wchodzi kolejna klasa. Kabina akustyczna pozwala wydzielić przestrzeń bez przebudowy budynku.
Podsumowanie
W salach lekcyjnych poziom hałasu powinien sprzyjać zrozumiałości mowy i koncentracji. Potrzebne są lepsze materiały akustyczne, dobrze zaprojektowane strefy, edukacja uczniów i realne miejsca wyciszenia. W tym kontekście kabiny akustyczne mogą być praktycznym wsparciem dla szkół, które potrzebują cichej przestrzeni do rozmów, konsultacji, pracy indywidualnej lub odpoczynku od hałasu.